Je hebt vast wel eens gehoord van de uitspraak ‘Never waste a good crisis’.
Deze uitspraak wordt toegedicht aan Winston Churchill. Hij zei dit om aan te geven dat de Verenigde Naties er niet waren geweest als er geen 2e Wereldoorlog aan vooraf was gegaan.

Er wordt mee bedoeld dat een crisis ook altijd kansen biedt om dingen anders te gaan doen. 

Maar we hebben nu wel heel veel crises tegelijk!
We waren nog maar net bekomen van de Covid-crisis en er stond alweer een oorlog voor de deur. We worstelen met inflatie, energietekort en toenemende armoede en polarisatie. De klimaatcrisis is al jaren aan de gang. En de werkdruk en wachtlijsten in de zorg nemen alleen maar toe nu steeds meer personeel uitvalt of wegloopt. De gevolgen van het neoliberale model worden pijnlijk duidelijk.

We leven in een ‘VUCA’-wereld: volatility, uncertainty, complexity en ambiguity.

Hoe uit zich dat in onze dagelijkse leefwereld als dokter?

Volatiliteit: de gezondheidszorg is instabiel en steeds in beweging.
De Covid-crisis heeft er mede voor gezorgd dat de gezondheidszorg nog instabieler is geworden: zorgverleners zijn zelf ziek geworden, er moet nog steeds zorg worden ingehaald en veel zorgverleners hebben het vak verlaten. Er is ineens een tekort aan A(N)IOS en jonge klaren vinden geen plek meer. Tegelijkertijd wordt er op veel plaatsen bezuinigd!

Onzekerheid: de ontwikkelingen in de gezondheidszorg zijn onvoorspelbaar.
Hoe zal het Covid-virus zich deze winter gedragen? Wie is de volgende collega die uitvalt? Hoe vangen we alle diensten met elkaar op? Wat doen we met het toenemend aantal agressieve patiënten? Wat gaat Ehealth voor mijn vak betekenen? Wat wordt er nu weer over onze hoofden heen beslist?

Complexiteit: gezondheid en gezondheidszorg worden beïnvloed door oneindig veel factoren.
Er spelen zoveel elementen en variabelen een rol in de gezondheid van een mens en ook in de gezondheidszorg. Armoede is misschien wel de belangrijkste factor bij obesitas. Covid heeft voor veel fysieke, maar zeker ook mentale problemen gezorgd. Stress heeft effect op veel ziektebeelden. De marktwerking in de zorg heeft veel bijwerkingen. Het individualistische, op macht en winstmaximalisatiegerichte denken van neoliberalisme dringt door tot in alle facetten van ons leven. Hier heb je gewoon geen invloed op.

Ambiguïteit: er is veel onduidelijkheid, feiten zijn voor meer uitleg vatbaar.
Er is te weinig informatie. Het is niet duidelijk hoe de verschillende factoren met elkaar samenhangen, welke richting de juiste is. Je weet niet waar je het beste aan doet: moet je je aanpassen of moet je in actie komen? Hoe gaat je toekomst eruit zien? Wil je dit nog wel?

Wat herken jij in dit VUCA-model?

Wat zijn de gevolgen?

Het leven in een VUCA-wereld kan maken dat je je onzeker en ook machteloos voelt. Het vraagt veel energie. Dat maakt dat het nog lastiger is om te bepalen wat je nu zelf wilt en gemotiveerd te zijn om in actie te komen. En met een beetje pech geeft je interne criticus je hier ook nog voor op je kop! Je staat een groot deel van de tijd in de stress-stand, je gevaarssysteem staat aan.

Wat ervaar jij in je dagelijks leven?

Wat kun je doen?
Wat helpt je om, ondanks de chaos en onzekerheid, de grip te houden, ontspannen te blijven, goed voor jezelf te zorgen en waar nodig in actie te komen of hulp te zoeken?

1. Wees vriendelijk voor jezelf.
Juist als je het moeilijk hebt is het belangrijk om jezelf te ondersteunen. Net zoals je dat bij een ander doet. Word niet boos op jezelf omdat je je onzeker of bedreigd voelt. Het is geen teken van zwakte. Het is juist supermenselijk. Wees mild en zorgzaam voor jezelf. Niet omdat de onaangename gevoelens dan verdwijnen maar omdat het leven lastig is.

2. Omarm de onzekerheid.
De enige zekerheid in het leven is dat alles altijd verandert. Niets blijft hetzelfde. Dus alles gaat ook weer voorbij. Weerstand tegen deze wetenschap maakt alleen maar dat je meer last hebt. Denk maar terug aan alle moeilijkheden die je al hebt overwonnen. Destijds leken ze misschien onoverkomelijk en toch heb je weer een weg gevonden.

3. Gebruik de crisis als een kans.

Naast de boosheid en angst die je kunt ervaren in tijden van crises, omdat je vindt dat de dingen anders zouden moeten zijn dan ze zijn en je bang bent voor de toekomst kun je ook nieuwsgierig zijn.

• Welke waarde wordt hier in mij geraakt?
• Waar gaat het mij echt om?
• Wat kan ik leren van deze situatie?
• Welke mogelijkheden bieden deze omstandigheden mij of ons?
• Wat heb ik nu nodig om hier zo goed mogelijk mee om te gaan?

De antwoorden op deze vragen zetten je op de goede manier in beweging!